Blog
In
other , shrjaka-mijavayr
Ըստ համաշխարհային օդերևութաբանության տվյալների 1970-2021 թվականներին գրանցվել է 11 778 աղետ
Posted on 24 Մայիսի, 2023
Համաշխարհային օդերևութաբանական Կոնգրեսում ներկայացված նոր տվյալները ցույց են տալիս, որ 1970-ից 2021 թվականներին գրանցվել է 11 778 աղետ, որոնք առաջացել են՝ 1․ ծայրահեղ եղանակային պայմանների, 2․ կլիմայի և ջրի հետ կապված երևույթների պատճառով: Այս բնական աղետները հանգեցրել են՝ 1․ ավելի քան 2 միլիոն մարդու մահվան 2․ 4.3 տրիլիոն ԱՄՆ դոլարի տնտեսական կորուստների: Չնայած զգալի տնտեսական կորուստներին, վաղ նախազգուշացման բարելավումը և աղետների դեմ պայքարի համակարգված ջանքերը նպաստել են վերջին 50 տարիների ընթացքում մարդկային զոհերի կրճատմանը: Զարգացող երկրներին բաժին է ընկնում աշխարհում գրանցված մահվան դեպքերի ավելի քան 90% -ը։ Ավելին՝ այստեղ
In
other , shrjaka-mijavayr
Կլիմայի ճգնաժամն ու մարդկության գլոբալ խնդիրները
Posted on 24 Մայիսի, 2023
«Արարող հասարակություն» Հայաստան նախաձեռնությունը լուսաբանում է կլիմայի ճգնաժամը և մարդկության գլոբալ խնդիրները ՝ կատակլիզմներ, շաբաթվա կատակլիզմներ, կլիմայի փոփոխություն, գլոբալ տաքացում, կլիմա, կատակլիզմներ այսօր, բնական աղետներ, աղետներ, բնական աղետներ, փոթորիկ, ջրհեղեղներ, աննորմալ ջերմություն, սառցադաշտերի հալեցում, կլիմայի գլոբալ փոփոխություն, երաշտ, երկրաշարժ, տաքացում, հրդեհներ, ռեկորդային ձյուն, սելավներ, սողանքներ, պտտահողմ, ջերմային ալիք, ջրհեղեղ, ջրհեղեղ, ցունամի, որը տեղի է ունենում աշխարհի հետ: Ինչպես Eco.am սոցիալական հարթակը տեղեկացավ նախաձեռնությունից, արդեն հիմա կան արդյունավետ տեխնոլոգիաներ, որոնք կարող են փրկել մարդկանց կյանքը՝ արտակարգ իրավիճակներում։ Բայց դա առաջնային խնդիր չէ սպառողական ձևաչափում: «Մենք պետք է կառուցենք հասարակություն, որն ավելի կայուն է և ի վիճակի է ավելի լավ դիմակայել ցանկացած փոփոխության, որը տեղի է ունենում ինչպես կլիմայական, այնպես էլ սոցիալ-տնտեսական համակարգերում»,- ասված է տեղեկատվության մեջ: Ըստ նրանց պետք է լինի միասնական, գլոբալ փրկարար ծառայություն, շատ արագ արձագանքման, որը թույլ կտա գրագետ համակարգել մասնագետներին և օպերատիվ կերպով ուղարկել անհրաժեշտ տեխնիկան՝ կյանքեր փրկելու համար: Ինչպես տեղեկանում ենք նախաձեռնության տեղեկատվությունից , հյուսիսային Իտալիան ջրային տարերքի իշխանության ներքո է: Արդեն մի քանի օր է՝ անձրևները գալիս են հատուկ ուժգնությամբ, տեղ-տեղ տեղացած տեղումներն աննախադեպ են դրանց քանակի և ինտենսիվության առումով: 2023 ԹՎԱԿԱՆԻ ՄԱՅԻՍԻ 16-17-Ը ԻՏԱԼԻԱ: Անոմալ տեղատարափ անձրևների և գետերի վարարման պատճառով ջրի տակ են հայտնվել Էմիլիա Ռոմանիա շրջանի շատ գավառներ։ Տեղական ջրահոսքերի վիճակը ծայրահեղ ծանր է։ 14 գետեր արդեն վարարել են, ատերը մոտենում են վտանգավոր մակարդակին: Տեղի են ունեցել բազմաթիվ սողանքներ։ Հաստատվել է երեք մարդու մահը, կան անհետ կորածներ։ Տարհանվել է ավելի քան 6000 մարդ, և նրանց թիվն անընդհատ աճում է, շատերը ստիպված են փրկվել տանիքների վրա՝ սպասելով օգնության: Աշխարհում տեղի ունեցած այս և այլ կլիմայական աղետների մասին լրացուցիչ տեղեկությունների համար տես Արտակարգ իրավիճակների նորությունների նոր թողարկումը: «Մոկկո» արևադարձային ցիկլոնը դարձել է հյուսիսային Հնդկական օվկիանոսի ափին ուժգնությամբ երկրորդ ցիկլոնն տարածաշրջանում դիտարկումների պատմության ընթացքում: Մինչև ցամաք դուրս գալը նրան շնորհվել է ամենաբարձր 5-րդ կատեգորիան։ ՄԱՅԻՍԻ 14, 2023 ՄՅԱՆՄԱ: «Մոկկո» աղետալի ցիկլոնը, ավելի քան 200 կմ/ժ քամու արագությամբ, հարվածել Է Մյանմայի ափերին: Տարերքը ավերել է տները, տապալել ծառերն ու բջջային կապի աշտարակները, կտրել էլեկտրահաղորդման գծերը, բայց ամենատխուրն այն է, որ այն մարդկանց կյանքեր է խլել, հարյուրավոր մարդիկ էլ վնասվածքներ են ստացել։ Ջրհեղեղից փրկվելով՝ բնակիչները տեղափոխվել են շենքերի վերին հարկերն ու տանիքները, որտեղ շատերը ստիպված են եղել ողջ գիշերն անցկացնել՝ սպասելով փրկությանը: ՄԱՅԻՍԻ 14, 2023 ԲԱՆԳԼԱԴԵՇ: «Մոկկո» ցիկլոնն անցել է նաև հարևան Բանգլադեշով՝ թողնելով ջրհեղեղներ և սողանքներ: Այստեղ նրա ժամանման նախօրեին տարհանվել է մոտ 750,000 մարդ։ 2023 թվականի մայիսը արևմտյան Կանադայի բնակիչները կհիշեն աննախադեպ հրդեհներով։ Շոգ և չոր եղանակը, ինչպես նաև ուժեղ քամին նպաստել են հրդեհի նորանոր օջախների առաջացմանը: 2023 ԹՎԱԿԱՆԻ ՄԱՅԻՍԻ ԱՌԱՋԻՆ ԿԵՍԸ ԿԱՆԱԴԱ։ Ամսվա սկզբից Ալբերտա և Բրիտանական Կոլումբիա Նահանգներում ավելի քան 100 անտառային հրդեհ է տեղի ունեցել: Մոտ 25 հազար մարդ ստիպված է եղել լքել իրենց տները, Նրանցից շատերն այլևս վերադառնալու տեղ չունեն։ Մայիսի 6-ին Ալբերտայում արտակարգ դրություն է հայտարարվել, քանի որ հրդեհի տասնյակ օջախներ երկար ժամանակ չէին կարողանում վերահսկողության տակ վերցնել: Տարեսկզբից Ալբերտայում արդեն այրվել է ավելի քան 410,000 հեկտար: Այրված տարածքի տարածքն ավելի մեծ է, քան Լյուքսեմբուրգը։ Ընդհանուր առմամբ, այս ժամանակահատվածում տեղի է ունեցել մոտ 420 անտառային հրդեհ, ինչը երկու անգամ ավելին է, քան նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածում: 2023 ԹՎԱԿԱՆԻ ՄԱՅԻՍԻ ԱՌԱՋԻՆ ԿԵՍԸ ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԻ ԴԱՇՆՈՒԹՅՈՒՆ: Ապրիլի առաջին կեսին ապոկալիպտիկ հրդեհներն ընդգրկել են նաև Ռուսաստանի մի քանի շրջաններ։ Կրակը մոլեգնում էր Վոլգայի շրջանում, Ուրալի հարավում և Արևմտյան Սիբիրում։ Հարյուրավոր տներ և նույնիսկ ամբողջ գյուղեր վերածվել են անկենդան մոխրի։ Հաղորդվում է բազմաթիվ զոհերի մասին։ Չնայած հրդեհների հիմնական պատճառը նշվում է մարդկային գործոնը, կրակի անվերահսկելի տարածմանը նպաստել են գարնանային տեղումների բացակայությունը, բարձր ջերմաստիճանը և ուժեղ քամին: Մանրամասները՝ տեսանյութում․
In
other , eco-tourism
Թռչնադիտարկում Վայոց Ձորի մարզում՝ «Տարվա թռչուն 2023- Քարարծիվ արշավի շրջանակներում
Posted on 23 Մայիսի, 2023
«Տարվա թռչուն 2023 - Քարարծիվ» արշավի շրջանակներում Գերմանիայի Բնության Պահպանության Միության (NABU) հայաստանյան մասնաճյուղը Վայոց ձորի մարզում կազմակերպել է թռչնադիտարկում։
Eco.am սոցիալական հարթակը NABU հայաստանյան մասնաճյուղից տեղեկացավ, որ մասնակիցների հետ նախ իրականացվել է քայլարշավ «Արփա» պահպանվող լանդշաֆտի տարածքում։ Որից հետո մասնակիցները ծանոթացել են տարածքի կենսաբազմազանությանը, այդ թվում մի շարք թռչնատեսակների։
Մասնակիցների փոխանցմամբ, հետաքրքիր է եղել ոչ միայն իրականում տեսնել տարվա թռչուն քարարծվին, այլ նաև՝ թռիչքի ընթացքում, այնպես էլ՝ բնում։
NABU հայաստանյան մասնաճյուղից վստահեցնում են, որ 2023 թվականի ընթացքում կազմակերպությունը շարունակելու է էկոկրթական միջոցառումները «Տարվա թռչուն 2023 - Քարարծիվ» արշավի շրջանակներում:
In
other , shrjaka-mijavayr
51 դեպքով վնաս է հասցվել շրջակա միջավայրին
Posted on 23 Մայիսի, 2023
ՀՀ բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնի կողմից 2023 թվականի մայիսի 5-19-ը ընկած ժամանակահատվածում կատարված վերահսկողության ընթացքում արձանագրվել է 51 դեպք։ Eco.am սոցիալական հարթակը ՀՀ բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնից տեղեկացավ, որ 27 դեպքով հաշվարկվել է 19.626.532 ՀՀ դրամի չափով շրջակա միջավայրին հասցված վնաս, 6 դեպքով նշանակվել է 500.000 ՀՀ դրամի չափով վարչական տուգանք։ Նախկինում արձանագրված 2 դեպքով հաշվարկվել է 20.440 ՀՀ դրամի չափով շրջակա միջավայրին հասցված վնաս, 18 դեպքով նշանակվել է 1.400.000 ՀՀ դրամի չափով վարչական տուգանք։ Մասնավորապես` Բուսական աշխարհի պահպանության ոլորտ Արձանագրված 25 դեպքով հաշվարկվել է 15.249.606 ՀՀ դրամի չափով շրջակա միջավայրին հասցված վնաս։ Նախկինում արձանագրված 1 դեպքով հաշվարկվել է 10.000 ՀՀ դրամի չափով շրջակա միջավայրին հասցված վնաս, 4 դեպքով նշանակվել՝ 400.000 ՀՀ դրամի չափով վարչական տուգանք։ Կենդանական աշխարհի պահպանության ոլորտ Արձանագրված 1 դեպքով հաշվարկվել է 21.000 ՀՀ դրամի չափով շրջակա միջավայրին հասցված վնաս։ Նախկինում արձանագրված 1 դեպքով հաշվարկվել է 10.440 ՀՀ դրամի չափով շրջակա միջավայրին հասցված վնաս, 2 դեպքով նշանակվել՝ 100.000 ՀՀ դրամի չափով վարչական տուգանք։ Մթնոլորտային օդի և ջրերի պահպանության, թափոնների տեղաբաշխման, հողերի օգտագործման և պահպանման ոլորտ Արձանագրվել է 13 դեպք, որից 1-ով հաշվարկվել է 4.355.926 ՀՀ դրամի չափով շրջակա միջավայրին հասցված վնաս, 3-ով նշանակվել՝ 350.000 ՀՀ դրամի չափով վարչական տուգանք։ Նախկինում արձանագրված 5 դեպքով նշանակվել է 400.000 ՀՀ դրամի չափով վարչական տուգանք։ Հաշվետվությունների սահմանված ժամկետում չներկայացում Արձանագրվել է 9 դեպք, որից 3-ով նշանակվել է 150.000 ՀՀ դրամի չափով վարչական տուգանք։ Նախկինում արձանագրված 5 դեպքով նշանակվել է 300.000 ՀՀ դրամի չափով վարչական տուգանք։ Ընդերքի պահպանության ոլորտ Արձանագրվել է 2 դեպք: Պետական փորձաքննություններ Նախկինում արձանագրված 2 դեպքով նշանակվել է 200.000 ՀՀ դրամի չափով վարչական տուգանք։ Պետության կողմից հատուկ պահպանվող բնական օբյեկտների պահպանության կանոններ և ռեժիմ խախտել Արձանագրվել է 1 դեպք: ՀՀ ԱՆ ՀԿԱԾ է ուղարկվել 3 գործ (ընդհանուր՝ 271.600 ՀՀ դրամ)։ Նշված ժամանակահատվածում ՀՀ պետական բյուջե մուտքագրվել է 1.812.540 ՀՀ դրամ: Ստուգումների վերաբերյալ Հաշվետու ժամանակահատվածում ԲԸՏՄ ղեկավարի կողմից տրվել է ստուգում իրականացնելու մասին 10 հանձնարարագիր։ Նախկինում արձանագրված 5 վնասի հաշվարկով շրջակա միջավայրին հասցված վնասի չափը կազմել է 17.847.741 ՀՀ դրամ։ 27 դեպքով նշանակվել է 2.770.000 ՀՀ դրամի չափով վարչական տուգանք։ Նշված ժամանակահատվածում ՀՀ պետական բյուջե մուտքագրվել է 1.833.426 ՀՀ դրամ: Դիտարկումների վերաբերյալ Իրականացվել է 2 դիտարկում։ Գործողության կասեցում Կասեցվել է 1 ապօրինի ջրօգտագործում:
In
other , eco-aprelakerp , shrjaka-mijavayr
Կենսաբազմազանության միջազգային օրը՝ «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոց»-ում
Posted on 22 Մայիսի, 2023
Մայիս 22-ը «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցում սովորականից մարդաշատ է եղել։ Eco.am սոցիալական հարթակը Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցից տեղեկացավ, որ օրվա կապակցությամբ «Խոր Վիրապ» պետական արգելավայրի տարածքում Արարատ քաղաքի ավագ դպրոցի աշակերտների հետ կազմակերպվել քայլարշավ և թռչնադիտարկում: Իսկ «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոց» ՊՈԱԿ-ի թանգարան են այցելել Վեդու թիվ 2 հիմնական դպրոցի 8-րդ և 9-րդ դասարանների աշակերտները: Ըստ տեղեկատվության, աշակերտներին ներկայացվել է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի պատմությունը, ջրագրությունը, բուսական և կենդանական աշխարհը, պատմամշակութային հուշարձանները, «Գոռավանի ավազուտներ» և «Խոր Վիրապ» պետական արգելավայրերը իրենց բնորոշ ֆլորայով ու ֆաունայով:
Տեղի է ունեցել նաև սեմինար-քննարկում «Հայաստանի կենսաբազմազանությունը» և «Կովկասյան ընձառյուծի պահպանությունը Հայաստանում» թեմաներով։ Ներկայացվել է կենսաբազմազանության կրճատման պատճառները, ինչպես նաև մանուլի, բորենու, ընձառյուծի և այլ կենդանատեսակների կենսաբանական առանձնահատկությունները, ապրելավայրերը, թվաքանակը և փոփոխման միտումները, վտանգման հիմնական գործոնները, պահպանության միջոցառումները։
Հանդիպման շրջանակներում դիտել են նաև «Ինչո՞ւ պետք է մարդիկ մտահոգվեն կենսաբազմազանության կորստով» ֆիլմը:
Աշակերտները այցելել են նաև բուսապահոց, որտեղ ծանոթացել են պետական արգելոցի հարուստ ու բազմազան ֆլորայի հերբարիումներին, դրանց պատրաստման ու պահպանման աշխատանքներին: Աշակերտներին ներկայացվել է նաև ֆոտոթակարդների կիրառումը:
In
other , eco-tourism , shrjaka-mijavayr
Մայիսի 22-ը Կենսաբազմազանության միջազգային օրն է
Posted on 22 Մայիսի, 2023
Որպես Կենսաբազմազանության միջազգային օր հռչակվել 1995 թվականին՝ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի հատուկ բանաձևով՝ հիմք ընդունելով կենսաբանական բազմազանության մասին կոնվենցիայի կողմերի խորհրդաժողովի հանձնարարականը, որը տեղի է ունեցել 1992 թվականին։ Բանաձևով օրը նշանակվել է 2000 թվակականի դեկտեմբերի 29-ին, երբ ուժի մեջ է մտել հռչակագիրը, բայց, հետագայում ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան կենսաբազմազանության միջազգային օրը տեղափոխեց մայիսի 22-ին՝ կոնվենցիայի ստորագրման օրը։ Կենսաբազմազանության պահպանումը համամոլորակային հիմնախնդիրներից է:Կենսաբազմազանության կորուստը ոչ միայն բնապահպանական խնդիր է, այլ զարգացման, տնտեսական, համաշխարհային անվտանգության։ Կենսաբազմազանության կորստի հիմնական պատճառներն են․ 1․ անտառահատումները, 2․ գյուղատնտեսությունը, 3․ կենսառեսուրսների գերօգտագործումը, 4․ քաղաքաշինությունը, 5․ հանքարդյունաբերությունը, 6․ միջավայրի աղտոտումը: Կենսաբազմազանությունը չափազանց կարևոր դեր ունի սննդի, ջրի, էներգիայի, դեղամիջոցների և այլ նյութերի տրամադրման գործում։ Մարդկությունը պարտավոր է հետամուտ լինել կենսաբազմազանության պահպանությանը և չեզոքացնել դրան սպառնացող վտանգները։ Չնայած տարածքի փոքրությանը Հայաստանն ունի մեծ կենսաբազմազանություն, որը պայմանավորված է բնակլիմայական գոտիների բազմազանությամբ։ Հայաստանում կան չոր-մերձարևադարձային գոտիներից մինչև հավերժական սառույցով ծածկված բարձրադիր լեռնային շրջաններ։ Հայաստանն ունի մի քանի պահպանվող տարածքներ, որոնց կառավարման համար պատասխանատու են հետևյալ ՊՈԱԿ-ները․ Նախ՝ Մեր երկիրն ունի 3 պետական արգելոց՝ «Խոսրովի անտառ», «Շիկահող» և «Էրեբունի», որոնք զբաղեցնում են 35 439.6 հա տարածք կամ ՀՀ ընդհանուր տարածքի 1.19 տոկոսը։ 4 ազգային պարկ՝ «Սևան», «Դիլիջան», «Արփի լիճ» և «Արևիք», որոնք զբաղեցնում են 236802.1 հա տարածք կամ ՀՀ ընդհանուր տարածքի 7.96 տոկոսը։ Հայաստանի Կարմիր գրքերում այս պահին ընդգրկված են՝ 308 տեսակի կենդանիներ, որոնցից 155-ը անողնաշարավորներ են, 29-ը՝ կաթնասուններ (նրանց թվում՝ անդրկովկասյան գորշ արջ, կովկասյան ջրասամույր, հովազ, հայկական մուֆլոն և այլն), 96 տեսակի թռչուն, 19 տեսակի սողուն, 2 երկկենցաղ և ձկների 2 տեսակ։ Այս բոլոր կենդանատեսակների պահպանության համար օրենսդրությամբ նախատեսված են համալիր միջոցառումներ, իսկ որսագողության համար քրեական օրենսգրքով նախատեսված են պատիժներ։
In
other , shrjaka-mijavayr
Գլոբալ ջերմաստիճանն առաջիկա հինգ տարիներին նոր ռեկորդներ կսահմանի
Posted on 19 Մայիսի, 2023
Համաշխարհային օդերևութաբանական կազմակերպությունը (ՀՕԿ), համագործակցելով ՀՕԿ-ի կողմից նշանակված համաշխարհային տեղեկատվության մշակման և այլ մասնակից կենտրոնների հետ, հրապարակել է ամենամյա գլոբալ կլիմայի տասնամյա թարմացումը: Eco.am սոցիալական հարթակը «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիտորինգի կենտրոնից» տեղեկացավ, որ թարմացումը պարունակում է ջերմաստիճանի ընդհանրացված կանխատեսումներ 2023-2027 թթ. ժամանակահատվածի համար՝ 1․ Կա 66% հավանականություն, որ երկրի մակերևույթի տարեկան ջերմաստիճանը 1.5°C-ով կգերազանցի նախաարդյունաբերական մակարդակը մոտակա 5 տարիների ընթացքում, 2․ Կա 98% հավանականություն, որ առաջիկա 5 տարիներից առնվազն մեկը կլինի ամբողջ պատմության մեջ գրանցված ամենատաք տարին, 3․Էլ Նինյոն և կլիմայի փոփոխությունը, ամենայն հավանականությամբ, միասին կհանգեցնեն գլոբալ ջերմաստիճանի բարձրացմանը 4․ Կանխատեսվում է, որ Արկտիկայում ջերմաստիճանի բարձրացումը միջինում երեք անգամ ավելին կլինի, քան աշխարհում։ Ըստ Փարիզյան համաձայնագրի, բացի գլոբալ ջերմաստիճանի բարձրացումից, մարդու գործնեության հետևանքով արտանետված ջերմոցային գազերը հանգեցնում են օվկիանոսի էլ ավելի տաքացմանը և թթվայնացմանը, ինչպես նաև ծովի սառույցի և սառցադաշտերի հալմանը, որը կբերի ծովի մակարդակի բարձրացմանը: Փարիզյան համաձայնագիրը սահմանում է երկարաժամկետ նպատակներ, որոնցով աշխարհի բոլոր երկրները պետք է ջանքեր գործադրեն գլոբալ ջերմոցային գազերի արտանետումների էական կրճատման ուղղությամբ, որպեսզի գլոբալ ջերմաստիճանի բարձրացումը չգերազանցի 2°C-ը: Նոր զեկույցը հրապարակվել է Համաշխարհային օդերևութաբանական Կոնգրեսին ընդառաջ (մայիսի 22 - հունիսի 2), որի ընթացքում կքննարկի թե ինչպես ուժեղացնել օդերևութաբանական և կլիմայական ծառայությունները՝ կլիմայի փոփոխության հետևաքներին դիմակայելու նպատակով: Առավել մանրամասն՝ այստեղ․
In
other , eco-aprelakerp , shrjaka-mijavayr
Մայիսի 20-ը մեղուների միջազգային օրն է․18 փաստ մեղուների մասին
Posted on 19 Մայիսի, 2023
Աշխարհի շատ երկրներում գրանցվում է մեղուների թվի նվազում։ Մեղվաբաններն այդ փաստը կապում են էլեկտրամագնիսական, ռադիոալիքների ազդեցության, ինչպես նաև բնության մեջ մարդկության կողմից թունաքիմիկատների լայն կիրառման հետ: Մեղուների կենսամիջավայրի պահպանության և նրանց մասին հանրության իրազեկվածության մակարդակը բարձրացնելու համար ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան մայիսի 20-ը հռչակել է որպես մեղուների միջազգային օր։ Eco.am սոցիալական հարթակն իր ընթերցողների համար հավաքագրել է հետաքրքիր փաստեր՝ մեղուների մասին։ Ստույգ հայտնի չէ, երբ են մեղուներին սկսել պահել տնային պայմաններում, բայց մարդիկ մեղր ստացել են դեռևս քարե դարում։ Իսպանիայում գտնվող քարանձավներում հայտնաբերվել է մոտ 8 հազար տարվա հնագույն ժայռապատկեր, որտեղ մարդը բարձրանում է ծառ` վայրի մեղուների փեթակից մեղր հանելու նպատակով: Ըստ հնագետների, հին Եգիպտոսում մեղվապահությունը հայտնի էր դեռ մ.թ.ա. III հազարամյակում: Այդ զբաղմունքը շատ հարգված էր, իսկ եգիպտական փարավոններից մեկի տիտղոսն էր «մեղուների տիրակալ»: Մեղուները հայտնի են ծաղկաբույսերի փոշոտման մեջ իրենց կարևոր դերով և նրանով, որ տալիս են մեղր և մեղրամոմ։ Դրանց կարելի է հանդիպել բոլոր մայրցամաքներում՝ բացառությամբ Անտարկտիդայի, որտեղ կան միջատների միջոցով փոշոտվող ծաղկաբույսեր։ Մեղուները մի շարք բույսերի, այդ թվում՝ սննդի մշակաբույսերի, վերարտադրման հնարավորություն են տալիս։ Մեղուները սնվում են նեկտարով և ծաղկափոշով։ Նրանք ունեն հոտառության ուժեղ զգացողություն, և ընդունակ են նեկտարի հոտն առնել նույնիսկ մեկ կիլոմետր հեռավորությունից: Հետաքրքիր փաստեր 1․ Մեղուն ապրում է 40 օրից քիչ։ 2․ Աշխատում է ծնված օրից մինչ մահ։ 3․ Բարձրացնում է իր կշռից քսան անգամ ավել բեռ, օրինակ՝մոտ 50 մգ նեկտար։ Նեկտարի որոշ մասը նա ուտում է թռիչքի ժամանակ, որպեսզի ուժ ունենա մնացածը տեղ հասցնելու։ 4․Երբեք դաշտից ձեռնունայն չի վերադառնում տուն։ 5․ Որպեսզի 1 կգ մեղր հավաքի, մեղուն պետք է մոտ 5 հազար անգամ դուրս գա նեկտար հավաքելու՝ այցելելով ավելի քան 10 հազար ծաղիկների և թռչելով մոտ 300 հազար կմ տարածություն: 6․ Մեղուները մի շարք բույսերի, այդ թվում՝ սննդի մշակաբույսերի, վերարտադրման հնարավորություն են տալիս։ 7․ Իր տունը կառուցում է իր մարմնից դուրս եկած նյութով՝ մոմով։ Միակն է, որ իր տունը կառուցում է ոչ թե վարից վեր, այլ հակառակը։ 8․ Նեկտար հավաքելով զբաղված են փեթակի մեղուների մոտ կեսը: Մնացածները զբաղված են նոր բջիջներ կառուցելով, սերունդին հետևելով, մեղր արտադրելով և այլ օգտակար գործերով: 9․ Մայր մեղուն երբեք չի խայթում մարդուն: 10․Ոչ թե մայրն է կերակրում ձագերին, այլ ձագերը (դստրիկները)՝ աշխատավոր մեղուները իրենց մեղվակաթով կերակրում են իրենց մորը։ 11․Մեղուները հաղորդակցվում են միմյանց հետ մարմնի շարժումներով` «մեղուների պարով» և հատուկ արտադրվող բուրող նյութերով՝ ֆերոմոններով: 12․ Մեղուն օժտված է յուրահատուկ նավիգացիոն համակարգով: Նա կարող է հեռանալ փեթակից մոտ 8 կմ, իսկ հետո հեշտությամբ գտնել վերադարձի ճամփան, չնայած նրանց սովորական աշխատանքային թռիչքը սահմանափակվում է 2 կմ շառավղով: 13․Մեղուները հոտառությամբ ընդունակ են հայտնաբերել թմրամիջոցներ և պայթուցիկ նյութեր: 14․Մեղվի արձակած ձայնը նույնպես ունի բուժական նշանակություն 15․Մեղվապահին կայծակը չի խփում, քանի որ մեղուները հոսանքը վանում են։ 16․ Երբ մեղվապահները մեղուներին ծխահարում են, դա նրանց վախեցնում է, քանի որ մեղուները սովորել են, որ ծուխը անտառային հրդեհների նշան է: 17․ Իրենց տունը պաշտպանելիս երբեք փախուստի չեն դիմում, դիմադրում ու կռվում են մինչև վերջ՝ մահ կամ ազատություն: 18․ Եթե չլինեն մեղուները ապա չեն լինի նաև մարդիկ։ Սկզբում բույսերը կմահանան և վերջ, առանց նրանց թթվածին չի լինի և մարդկությունը կվերանա։ Eco.am
In
other , shrjaka-mijavayr
Մթնոլորտային օդի որակը կրկին գերազանցել է թույլատրելի սահմանը
Posted on 18 Մայիսի, 2023
Մայիսի 11-17-ը ընկած ժամանակահատվածում Երևան, Արարատ, Հրազդան, Վանաձոր և Գյումրի քաղաքներում փոշու պարունակությունը գերազանցել է սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիան։ Eco.am սոցիալական հարթակն այդ մասին տեղեկացավ «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնից»։ Փոշու պարունակությունը գերազանցել է սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիան՝ Կենտրոն վարչական շրջանում մայիսի 12-ին, 13-ին, 17-ին, Նոր Նորքում՝ մայիսի 11-ին, 16-ին, Արաբկիրում՝ մայիսի 13-ին, Շենգավիթում՝ մայիսի 12-ին։ Ազոտի երկօքսիդի պարունակությունը գերազանցել է սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիան՝ Նոր Նորքում մայիսի 11-ին, 15-17-ը, Շենգավիթում՝ մայիսի 11-14-ը, Արաբկիրում՝ մայիսի 11-ին, 13-ին, 15-ին և 16-ին։ Ծծմբի երկօքսիդի պարունակությունը չի գերազանցել սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիան։ Մթնոլորտային օդում փոշու պարունակությունը գերազանցել է սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիան նաև մի քանի քաղաքներում՝ Արարատում մայիսի 8-ին, 9-ին, 11-ին և 12-ին, Գյումրիում՝ մայիսի 8-ին, 11-13-ը, Հրազդանում մայիսի 8-ին, 9-ին, 12-ին, 13-ին, Վանաձորում՝ ամբողջ շաբաթվա ընթացքում։
In
other , shrjaka-mijavayr
Սարսանգի ջրամբարի բնապահպանական ճգնաժամը դրսևորվում է բուսատեսակների ու կենդանատեսակների կորստով
Posted on 18 Մայիսի, 2023
